Thực trạng bạo lực gia đình trên địa bàn thành phố Huế hiện nay

Khoa Xã hội học

Nghiên cứu

Tác giả: Lê Thanh Ngân

13 Tháng Năm, 2020

Thực trạng bạo lực gia đình trên địa bàn thành phố Huế hiện nay

TÓM TẮT

Vấn nạn bạo lực gia đình đã và đang trở thành một vấn đề nhức nhối của xã hội, không chỉ diễn ra ở những vùng nông thôn mà còn hiện hữu ở các thành phố lớn nơi được coi là bình đẳng, văn minh, an toàn. Những dẫn chứng trong bài viết này được sử dụng từ chuyên đề: “Bạo lực, ly hôn và bất bình đẳng trong gia đình” thuộc đề tài cấp tỉnh được triển khai năm 2016. Kết quả khảo sát cho thấy thực trạng bạo hành gia đình vẫn còn diễn ra phổ biến trên địa bàn thành phố với nhiều mức độ nghiêm trọng khác nhau. Bên cạnh đó, nghiên cứu này cũng chỉ ra những nguyên nhân chính của hiện tượng bạo lực gia đình hiện nay như ngoại tình, do hoàn cảnh gia đình hay truyền thống gia trưởng của nam giới trong gia đình cũng như những hệ quả nghiêm trọng mà nó mang lại cho gia đình và xã hội. Từ những kết quả này, bài viết sẽ đề xuất một số giải pháp đối với bản thân nạn nhân, gia đình và chính quyền đối với việc đẩy lùi vấn nạn này.

Từ khóa: Bạo lực gia đình, thực trạng, nguyên nhân, giải pháp

1. MỞ ĐẦU

Trong xã hội hiện nay, bạo lực gia đình diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau: đánh đập, hành hạ, gây thương tích cho nạn nhân, cưỡng hiếp, khủng bố tinh thần, cô lập nạn nhân trước những mối quan hệ gia đình cũng như xã hội, bao vây kinh tế, kiểm soát tiền bạc…Những hành vi bạo lực đó gây ra những tiêu cực về mặt xã hội, dẫn đến sự bất ổn trong quá trình phát triển của gia đình và xã hội.

Ở Việt Nam, vấn đề bạo lực gia đình không còn là vấn đề mới mẻ nhưng vẫn chưa được giải quyết một cách hiệu quả khiến tình trạng này vẫn còn diễn ra trong xã hội. Các nghiên cứu quốc tế đã chứng minh mối liên hệ giữa bạo lực đối với sức khỏe thể chất và tinh thần, với chi phí do bạo lực gia đình và bạo lực gây ra bởi bạn tình ở cấp độ gia đình và cộng đồng tại các các nước công nghiệp hóa và các nước đang phát triển. Theo thống kê của Vụ Gia đình, Bộ VH-TT-DL, thì trong số các vụ BLGĐ bị phát hiện, nạn nhân là nữ chiếm đến hơn 74%, trẻ em là hơn 11% [1]. Có thể thấy nạn nhân chủ yếu của các vụ bạo lực gia đình chủ yếu là phụ nữ và trẻ em, đây là nhóm yếu thế khó có khả năng tự bảo vệ mình trước hành vi bị bạo hành. Vì vậy, bài viết sẽ làm rõ thực trạng của hiện tượng bạo lực gia đình tại thành phố Huế hiện nay như thế nào, bao gồm đánh giá mức độ nghiêm trọng về thể chất và tinh thần; tần suất bị bạo hành; hậu quả của việc bạo hành đối với nạn nhân. Bài viết cũng sẽ chỉ ra những nguyên nhân chính gây ra hiện tượng này để từ đó đưa ra những giải pháp có hiệu quả để giúp đỡ những người là nạn nhân bạo lực gia đình có được cuộc sống tốt hơn.

Ngăn chặn bạo lực gia đình không chỉ vấn đề của riêng mỗi gia đình mà là vấn đề chung của toàn xã hội, đòi hỏi sự chung tay, góp sức của mỗi cá nhân, các ban ngành đoàn thể. Theo đó, việc chỉ ra một cách nhìn tổng thể về bạo lực gia đình sẽ giúp người đọc có cách nhìn rõ nét hơn mức độ nghiêm trọng của vấn nạn này, để đưa ra cách nhìn tổng thể đó chúng tôi đã tiến hành khảo sát bằng phương pháp bán cấu trúc với đối tượng là chính quyền địa phương và phỏng vấn sâu với đối tượng là nạn nhân hoặc người thân của nạn nhân bạo lực gia đình.

2. THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA BẠO LỰC GIA ĐÌNH TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HUẾ HIỆN NAY

2.1 Thực trạng bạo lực gia đình trên địa bàn thành phố Huế hiện nay

Bạo lực gia đình là một vấn đề toàn cầu, phổ biến và gây ra hệ quả nặng nề đối với phụ nữ, cộng đồng và toàn xã hội. Theo kết quả nghiên cứu cho thấy tất cả trường hợp được phỏng vấn nạn nhân của bạo lực gia đình đều là phụ nữ. Bạo lực gia đình diễn ra chủ yếu dưới hai hình thức: bạo hành thể xác và bạo hành về tinh thần.

Bạo hành về thể xác

Hình thức bạo lực chủ yếu trong gia đình đó là bạo hành về thể xác với những mức độ bạo hành khác nhau. Những trường hợp được phỏng vấn cho thấy người chồng đã sử dụng vũ lực để giải quyết mâu thuẫn giữa hai vợ chồng, họ sử dụng vũ lực bằng tay hoặc thậm chí là những vật gây sát thương và nguy hiểm đến tính mạng của người vợ như trường hợp của chị K: “Chú đi thẳng vào nhà và lấy thanh cửa tủ gỗ đánh dì vào đầu. Dì quá bất ngờ nên không kịp né, thế là thanh gỗ phang trúng vào trán, rách một đường, máu chảy lênh láng từ trán xuống mặt. Mấy đứa con hoảng quá nên đem dì đi bệnh viện”. Người chồng đã sử dụng vật cứng gây sát thương lớn lại đánh vào đầu, bộ phận dễ bị tổn thương gây nguy hiểm đến tính mạng khiến chị K phải nhập viện.

Những trường hợp khác dù đối tượng gây ra bạo lực không sử dụng công cụ gây sát thương nhưng cũng dùng vũ lực bằng tay vào những bộ phận dễ bị tổn thương như vùng mặt, đầu của nạn nhân. Trường hợp của chị S: “Thường thường là hay đánh vào mặt hoặc tát, chụp tóc với đánh ở đầu. Có đợt bị nặng đến 10 ngày chị không đi làm được, phải nghỉ ốm ở nhà. Nghỉ ốm chẳng qua mình mất tiền, cứ xin giấy lấy cớ con ốm, mẹ ốm. Bị sưng bầm tím là chủ yếu chứ chưa chảy máu lần nào”. Nạn nhân bị đánh vào mặt và đầu khiến cho chị không thể sinh hoạt bình thường và phải tạm ngưng công việc hàng ngày. Hay như trường hợp của chị H khi bị chồng bạo hành ở các bộ phận cơ thể khác: “Tôi đây cũng mới bị ông chồng đập ngày hôm bữa. Nhìn vết bầm trên tay tôi này. Nhà tôi thật sự quá khổ”. Như vậy, những vụ bạo hành xảy ra không chỉ gây ra tổn thương lớn về mặt thể xác mà còn làm cuộc sống của các nạn nhân trở nên đau khổ và khó khăn hơn.

Ảnh 1. Hình thức bạo lực chủ yếu trong gia đình đó là bạo hành về thể xác

Những trường hợp được phỏng vấn tuy bị đánh chưa dẫn đến hậu quả lớn tuy nhiên số lần họ bị hành hạ, đánh đập lại rất đáng lo ngại, một số trường hợp kể rằng họ bị bạo hành với mức độ là thường xuyên: “Cuộc đời tôi đa đoan lắm. Giờ nghĩ lại thì là như nước mắt chan cơm cả đời. Tôi bị đánh có, đập có. Ông chồng đánh mãi. Tôi chạy chừng nào hắn đánh chừng đó, chạy xuống nhà thì hắn cũng lôi lên đánh”- chị H chia sẻ

Những trường hợp bị bạo hành không chỉ diễn ra ở những gia đình trung niên hay những gia đình trẻ mà còn xảy ra ở gia đình hai vợ chồng đã lớn tuổi. Theo như trường hợp vừa là nạn nhân bạo lực vừa là con dâu của đối tượng bị bạo lực cho biết: “Giờ con cái của ông mệ đều đã lập gia đình hết rồi, cô con gái lấy chồng dưới Thủy Dương. Số lần ông nội đập đánh mệ khá nhiều, lên bờ xuống ruộng”. Như vậy, các trường hợp bị bạo hành khá đa dạng không chỉ khác nhau về mức độ nghiêm trọng mà còn khác nhau về độ tuổi, hoàn cảnh gia đình.

Bạo hành về tinh thần

Bên cạnh bị bạo hành về thể xác thì việc bị bạo hành về tinh thần cũng ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống của các nạn nhân và người thân của họ. Trường hợp của chị H, bị chồng bạo hành về tinh thần dưới hình thức kiểm soát về tài chính biến người vợ trở thành đối tượng phụ thuộc trong gia đình: “Toàn bộ tiền bạc là do anh nắm giữ hết. Tôi chẳng có quyền gì cả. Chỉ nhờ gánh chai bao kiếm vài đồng bạc qua ngày để đi chợ mua đồ ăn. Còn lại muốn mua gì, tiền bạc các thứ là do anh chồng quyết hết”.

Ảnh 2. Bạo lực tinh thần sử dụng những ngôn từ mang tính chất mạt sát, chửi rủa

Cuộc sống của họ trở nên cực khổ hơn, mang nhiều gánh nặng hơn khi vừa lo kiếm tiền trang trải từng bữa ăn vừa không có quyền ra quyết định các khoản chi tiêu trong gia đình như trường hợp của chị K: “Tiền đi học hành con cái là của ông chồng, còn đi chợ thì mình lo từ gánh chai bao. Mấy ngày không có tiền thì tự xử hoặc mua nợ. Khi nào cưới hỏi mà không có tiền thì tự ngả tay xin thôi. Bởi thế khổ lắm”. Cho thấy, người chồng sử dụng hình thức bạo hành tinh thần thông qua việc kiểm soát hoàn toàn về kinh tế, tước mọi quyền kiểm soát và ra quyết định đối với vấn đề tài chính trong gia đình để thể hiện mình là người nắm quyền lãnh đạo, thể hiện uy quyền đối với vợ con.

Bạo hành tinh thần cũng đến từ việc người tiến hạnh bạo lực sử dụng những ngôn từ mang tính chất mạt sát, chửi rủa đến nạn nhân khiến họ trở nên hoảng loạn, đau khổ:“Dì không dám nói gì, chỉ im lặng chịu đựng, nhưng không nói cũng vẫn bị ông chửi rủa, có nhiều lúc ông lôi cả dòng họ nhà dì ra để chửi”.

2.2. Nguyên nhân bạo lực gia đình trên địa bàn thành phố Huế hiện nay

Nguyên nhân đầu tiên và phổ biến nhất gây ra các vụ bạo lực gia đình mà nghiên cứu đã chỉ ra đó là do tư tưởng gia trưởng của người đàn ông trong gia đình. Sự ảnh hưởng của nền văn hóa phong kiến với những quan niệm mang đậm màu sắc định kiến giới thể hiện trong đời sống xã hội như tư tưởng trọng nam khinh nữ, chồng chúa vợ tôi, tính gia trưởng của người đàn ông. Trường hợp của chị H: “Chị là người giữ tiền nhưng mà làm gì thì cũng phải thông qua vợ chồng bàn bạc” và những lần người chồng cho rằng việc đánh đập vợ là chuyện riêng của gia đình, người chồng có quyền dạy vợ mình nên bỏ qua sự can ngăn của mọi người để tiếp tục hành vi bạo hành: “Chị cũng nhờ ông mệ hàng xóm can ngăn. Lúc đó anh cũng cự nự là đây là chuyện nhà của tôi, vợ tôi thì để tôi dạy”. Những quan niệm này khiến nhiều người chồng cho rằng họ đóng vai trò là trụ cột trong gia đình, có quyền quyết định mọi việc quan trọng. Họ luôn có tư tưởng mình là “tiếng nói” trong gia đình nên quyền “dạy vợ”, coi đánh vợ như là một sự giáo dục và thể hiện quyền lực của kẻ bề trên đối với kẻ bề dưới.

Nguyên nhân thứ hai không kém phần quan trọng đó là thói quen uống rượu, xay xỉn. Đa số những trường hợp được phỏng vấn đều bị hành hạ về thể xác sau mỗi lần đối tượng gây ra bạo lực uống say, không làm chủ được hành vi, trường hợp của chị L: “Vấn đề gây nhau chẳng qua anh nhậu nhẹt chứ bình thường thì không. Có điều anh đi làm thì cũng hay nhậu. Khi nào sinh chuyện cũng có nhậu, do rượu bia, chứ bình thường thì ít. Nói chung cách đây 2 năm trở về trước, anh say về thì hành hung chị cũng nhiều”. Một trường hợp khác cũng do rượu bia dẫn đến gây gỗ và thực hiện hành vi bạo hành: “Mỗi khi chồng đi với bồ về là uống rượu và kiếm cớ gây sự, chửi bới, đập đánh dì, ông thường dành của cải, lúa má trong nhà để đem đi”- chị S chia sẻ. Theo lời kể của người con chứng kiến cảnh bố bạo hành mẹ: “Ba say xỉn, về nhà thường nạt nộ, to tiếng với mẹ và tụi em. Em thường hay chứng kiến cảnh ba gây gổ, to tiếng với mẹ. Còn ba đánh mẹ thì đã thấy 3-4 lần, những lần đó em thấy ba thường giật tóc, đá, tát mẹ”. Việc bạo hành về thể xác không chỉ gây ra chỉ bản thân nạn nhân mà nó còn ảnh hưởng đến tinh thần của những đứa con trong gia đình. Những đứa trẻ này có phải sống trong gia đình có bố bạo hành mẹ sẽ ảnh hưởng đến việc hình thành nhân cách khi các em lớn lên. Vì vậy, bạo lực gia đình không chỉ tác động xấu đến mỗi cá nhân, mỗi gia đình mà còn đến những mầm non tương lai của xã hội.

Có thể nói, tình trạng chồng đánh đập vợ vì thói gia trưởng là do tình trạng bất bình đẳng giới còn tồn tại trong gia đình và ngoài xã hội. Chính sự bất bình đẳng sâu sắc trong quan hệ giới và tư tưởng trọng nam khinh nữ là nguyên nhân sâu xa và xuyên suốt các vụ bạo lực trong gia đình. Trong rất nhiều gia đình, sự phân công vị thế và vai trò của người phụ nữ vẫn còn mang tính truyền thống. Người phụ nữ không có quyền quyết định và tiếng nói trong gia đình, vì vậy, họ luôn là nạn nhân của nạn bạo lực gia đình do người chồng gây ra khi có mâu thuẫn hay xung đột.

Ảnh 3. Tư tưởng gia trưởng của người đàn ông, ý thức và thói quen cam chịu của người vợ là một trong những nguyên nhân bạo lực

Ghen tuông là một trong những nguyên nhân chính của một số gia đình chồng bạo hành vợ vì ghen tuông, nghi ngờ một cách cực đoan. Như trường hợp của gia đình em R: “Mẹ em là công nhân nhà máy dệt, đi làm theo ca nhưng nhiều lúc tăng ca hoặc họp hành là về muộn. Vì rứa nên ba hay ghen mẹ, mỗi khi mẹ về muộn là ba bực tức, uống rượu say là ba nạt nộ, gây sự và đánh đập mẹ”. Hay trường hợp của nhà chị L, mâu thuẫn dẫn đến chủ yếu là do ghen tuông: “Sống với nhau đến từng tuổi này nhưng ông hay ghen tuông vớ vẩn quá. Có ai đời mà còn đi ghen với rể. Con gái tôi đi khỏi nên tôi đến nhà nó nấu ăn thế mà ông cũng suy nghĩ tầm bậy ghen vớ vẩn vì thế mà hay đập tôi”. Những lần ghen tuông vô căn cứ của nhưng người chồng đã đẩy mâu thuẫn gia đình lên đỉnh điểm, khiến cho niềm tin giữa hai vợ chồng rạn nứt và khó cứu vãn được, từ đó những lần bạo hành lại càng xảy ra thường xuyên hơn.

Nguyên nhân sâu xa của các vụ bạo lực gia đình ngày càng tăng đó là do chính bản thân người bị bạo hành không lên tiếng hay có thể nói đó là nguyên nhân về ý thức và thói quen cam chịu của người vợ. Bởi vì đa số các vụ bạo hành gia đình là phụ nữ, là đối tượng có sức chịu đựng, nhạy cảm dễ bị tổn thương nên họ quyết hy sinh để giữ cái gọi là “gia đình”. Thêm vào đó, do sống trong xã hội truyền thống như ở Việt Nam việc ly dị sẽ gây ra những luồng dư luận không tốt đối với bản thân và gia đình nên họ không dám mạnh dạn lên tiếng vì sợ bị xã hội chỉ trích, dị nghị, coi thường. Thật vậy, các trường hợp được phỏng vấn đều không lên tiếng hay nhờ đến chính quyền giải quyết, như trường hợp của chị K dù bị chồng đánh đến bất tỉnh vẫn không quyết định ly hôn: “Sau vụ đó, dì quá buồn và uất ức quá nên có viết đơn xin ly hôn nhưng không hiểu sao đến ngày tòa gọi lên để xử dì lại không lên. Thực ra thì không còn yêu, cũng chẳng thương chồng nữa nhưng dì không muốn ký vào giấy ly hôn. Dì cũng không thể lý giải tại sao mình lại như vậy nữa”.

Hay trường hợp của chị H: “Những tháng ngày sống với chồng bạo hành là khoảng thời gian khủng khiếp đối với dì. Vừa phải đi làm để kiếm sống, nuôi con, vừa phải chịu những trận chửi bới, đánh đập của chồng, vừa xấu hổ với mọi người vì có chồng ngoại tình, bị chồng đánh. Nhiều lần dì cũng nghĩ đến cái chết nhưng vì thương con, thương cha mẹ nên thôi và tiếp tục nhẫn nhục, chịu đựng”. Trường hợp của chị H dù biết là sẽ tiếp tục sống với việc bị bạo hành về cả thể xác lẫn tinh thần nhưng vì con cái, vì gia đình và những định kiến của xã hội mà chị lại tiếp tục chịu đựng.

Chính những suy nghĩ này của người vợ dẫn đến việc rất nhiều vụ bạo hành mà chính họ là nạn nhân khi được cộng đồng xã hội phát hiện ra thì đã rất muộn màng. Một điều rất quan trọng nữa chính sự cam chịu, không tố giác, đấu tranh chống lại sự bạo lực của người vợ lại là sự tiếp tay cho nạn bạo lực có cơ hội cơ hội tồn tại và gia tăng.

Ngoài những nguyên nhân đã nêu còn một số nguyên nhân khác cũng dẫn đến hành vi bạo lực trong gia đình như nguyên nhân về hoàn cảnh gia đình, nguyên nhân về kinh tế và nguyên nhân ngoại tình. Những nguyên nhân này không phải là nguyên nhân chính nhưng cũng góp phần làm tăng nguy cơ bạo lực gia đình nếu như không được giải quyết.

2.3. Hậu quả của bạo lực gia đình

Nạn nhân của bạo lực gia đình đa số là phụ nữ, họ là người trực tiếp bị bạo hành vì thế họ phải chịu những hậu quả nghiêm trọng về thể xác và tinh thần. Đối với người bị bạo hành, nếu sống lâu trong cảnh bị bạo hành sẽ dẫn đến các bệnh về tâm lý như trầm cảm, rối loạn sức khỏe tâm thần hay có ý định tự tử như trường hợp của chị H: “Nhiều lần dì cũng nghĩ đến cái chết nhưng vì thương con, thương cha mẹ nên thôi và tiếp tục nhẫn nhục, chịu đựng”. Ngoài ra, sau khi bị bạo hành phụ nữ có thể chất bị tổn thương không thể lao động sản xuất một cách bình thường, thậm chí phải điều trị ở bệnh viện một thời gian từ tác động tiêu cực đến hoạt động kinh tế của nạn nhân bạo hành. Vốn dĩ phụ nữ là nhóm yếu thế bởi thể lực yếu hơn nam giới nên khi bị bạo hành một thời gian dài sức khỏe của phụ nữ ngày càng giảm sút và việc phải nghỉ làm để điều trị vết thương là điều không thể tránh khỏi đã ảnh hưởng đến kinh tế của gia đình họ nói riêng và xã hội nói chung.

Bên cạnh đó, những nạn nhân này không lường trước được những hậu quả của việc im lặng, chịu đựng những lần bạo hành sẽ lớn như thế nào. Nó không chỉ đem đến hậu quả về mặt thể chất như bị mất khả năng lao động, thương tật hay tử vong mà còn để lại hệ quả nặng nề về mặt tinh thần cho cả người bị bạo hành và người thân của họ như con cái, cha mẹ. Theo nghiên cứu của Liên Hợp Quốc (United Nations Vietnam), con cái của các nạn nhân bạo lực gia đình cũng phải gánh chịu các hậu quả tiêu cực về sức khỏe. Chẳng hạn, trẻ có xu hướng gặp phải các vấn đề về hành vi. Hơn 25% phụ nữ đã từng bị chồng bạo lực cho biết con cái họ thường xuyên gặp ác mộng và rất rụt rè hoặc dễ bị kích động so với gần 15% phụ nữ không bị chồng bạo lực [4]. Hơn nữa, dường như phụ nữ từng bị chồng bạo hành cho biết con cái họ có xu hướng bỏ học hoặc lưu ban cao hơn. Trẻ em phải chứng kiến hay bị bạo hành tại gia đình có nguy cơ cao hơn sẽ tiếp tục bị bạo hành hoặc gây ra bạo hành khi lớn lên.

“Mỗi khi chứng kiến ba đánh mẹ, em rất buồn và khóc rất nhiều. Khóc vì thương mẹ nhưng em cũng không dám nói với ba vì sợ. Ba chỉ hay đánh mẹ còn ít đánh mấy anh em. Trên lớp em có một bạn biết chuyện của gia đình em, nếu nhiều bạn biết thì em xấu hổ lắm. Bạn đó cũng không kể với ai vì ba mẹ bạn đó cũng hay đánh nhau. Mỗi lần ba mẹ gây gổ, đánh nhau thì không khí gia đình rất nặng nề, em cũng suy nghĩ nhiều và ảnh hưởng đến việc học tập. Nhiều lúc ba đi nhậu khuya về to tiếng, chửi bới mẹ là tụi em không ngủ được, chỉ biết ôm nhau nằm im. Rồi khi ba mẹ có xích mích là không ai nấu cơm cho tụi em ăn, em phải tự đi nấu. Mỗi lần ba đánh mẹ là mẹ chạy sang nhà ông mệ nội trốn và ngủ bên đó luôn, mấy anh em ở nhà rất buồn và sợ nữa” – em R, con trai trong gia đình có bố bạo hành mẹ kể lại.

Những hậu quả này chất thêm gánh nặng cho hệ thống y tế quốc gia. Bởi lẽ, các phụ nữ bị bạo hành gia đình phải cần đến các dịch vụ chăm sóc y tế cao hơn nhiều so với phụ nữ bình thường. Bạo lực gia đình không những làm tổn thương về thể xác, tinh thần mà còn liên quan chặt chẽ đến vị trí, vai trò của người phụ nữ trong gia đình và ngoài xã hội.

2.4 Giải pháp

Thứ nhất, cần tuyên truyền để nâng cao ý thức tự bảo vệ mình cho phụ nữ và cộng đồng, tổ chức nhiều lớp tập huấn về phòng chống bạo lực gia đình cho cả nam giới và phụ nữ. Tiếp theo là nâng cao trình độ hiểu biết, nhận thức về giới, bình đẳng giới cho người dân, xóa bỏ các tư tưởng, truyền thống lạc hậu gây ra bạo lực gia đình như tư tưởng nam quyền, trọng nam khinh nữ… Cũng qua đó nâng cao nhận thức của người dân để họ không coi bạo lực gia đình là chuyện riêng của các gia đình hay là vấn đề cá nhân mà phải nhận thức là vấn đề xã hội và cần giải quyết nó bằng các chính sách và luật pháp thích hợp. Để làm được điều này, chúng ta cần thường xuyên tổ chức các hoạt động tuyên truyền giáo dục, truyền thông về giới, bình đẳng và hòa nhập giới. Mặc dù chiến dịch truyền thông đã được triển khai tại một số địa phương, các chiến dịch này vẫn thiếu sự phối hợp. Chính phủ Việt Nam cần xây dựng một chiến lược truyền thông quốc gia về bạo lực giới và bình đẳng giới để đảm bảo thống nhất các thông điệp truyền thông trên toàn quốc và có nguồn ngân sách riêng cho việc thực hiện chiến lược và điều phối các chiến dịch. Có thể tổ chức các hình thức truyền thông rộng rãi dưới nhiều hình thức cho cán bộ lãnh đạo, các tổ chức đoàn thể, các báo cáo viên từ đó truyền thông xuống hộ gia đình và phụ nữ. Nội dung của các buổi tuyên truyền là vấn đề bình đẳng giới và tình hình bạo lực ở Việt Nam cũng như trên thế giới; nguyên nhân, hậu quả của bạo lực gia đình; các hoạt động của của Liên hiệp quốc, chính phủ, phong trào phụ nữ quốc tế và các lực lượng tiến bộ trong việc ngăn chặn bạo lực gia đình; pháp luật Việt Nam đối với việc xử lý các trường hợp có hành vi bạo lực gia đình.

Thứ hai, tăng cường hiệu lực pháp luật ở địa phương. Có hai trường hợp được phỏng vấn đã có nhờ đến sự can thiệp của chính quyền như hòa giải, tuy nhiên sau đó tình trạng bạo lực vẫn tiếp tục diễn ra đặt ra một chấm hỏi lớn về tính hiệu quả trong việc can thiệp đối với các trường hợp gia đình có hành vi bạo hành của các cấp chính quyền. Mặc dù Việt Nam chịu ảnh hưởng của tư tưởng phong kiến song ngay từ khi thành lập, Đảng và Nhà nước ta rất coi trọng mục tiêu giải phóng phụ nữ, thực hiện nam nữ bình quyền, bình đẳng. Điều này được thể hiện rõ trong các chính sách, văn bản pháp luật đặc biệt là Luật hôn nhân và gia đình. Tuy nhiên, hiện tượng đánh đập, ngược đãi phụ nữ và trẻ em trong gia đình vẫn không ngừng gia tăng. Vì thế, các quy định về pháp luật cần có tính răn đe, nghiêm minh hơn để cảnh cáo hoặc xử phạt những đối tượng gây ra hành vi bạo lực một cách thỏa đáng từ đó làm giảm tình trạng bạo lực gia đình.

Ảnh 4. Nâng cao nhận thức của người dân để họ không coi bạo lực gia đình là chuyện riêng của các gia đình hay là vấn đề cá nhân

Thứ ba, các cơ quan tư pháp cần tăng cường giáo dục pháp luật cho mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là phụ nữ để họ có thể nắm được các quyền và hiểu biết về pháp luật để từ đó họ biết tự bảo vệ bản thân và tố giác những hành vi bạo hành từ người khác. Bên cạnh đó, cần xây dựng hệ thống trợ giúp pháp lý, tuyên truyền pháp luật, tư vấn cho phụ nữ. Đặc biệt, pháp luật cần có hình thức trừng trị nghiêm minh đối với những kẻ gây ra hành vi bạo lực. Trong đó, vai trò của Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam của từng địa phương và cơ sở trong việc giác ngộ chị em phụ nữ đang là nạn nhân của bạo lực gia đình về quyền bình đẳng nam nữ, quyền đấu tranh chống hành vi bạo lực của chồng. Bởi lẽ, xét cho cùng, chỉ khi nào người vợ có được bản lĩnh không cam chịu là nạn nhân của hành vi bạo lực của người chồng, dám đấu tranh chống lại hành vi đó của người chồng. Cuối cùng, nếu người vợ tự đấu tranh không có hiệu quả thì họ dám tố cáo hành vi của người chồng với các cơ quan pháp luật, với Hội liên hiệp phụ nữ thì mới có thể giải quyết được nạn bạo lực gia đình [3].

Thứ tư, nhân rộng và cải thiện chất lượng các sáng kiến nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ nhằm giải quyết bạo lực trong cuộc sống của họ thông qua đào tạo kỹ năng sống, các tổ nhóm tương trợ, giáo dục, đào tạo nghề, trợ giúp pháp lý và tài chính.

Ảnh 5. Chỉ khi nào người vợ có được bản lĩnh không cam chịu là nạn nhân của hành vi bạo lực của người chồng, dám đấu tranh chống lại hành vi đó của người chồng

3. KẾT LUẬN

Xã hội ngày càng phát triển, quyền bình đẳng ngày càng được nâng cao và coi trọng, tuy nhiên bạo lực gia đình lại càng gia tăng hơn ở những thành phố lớn.

Thực trạng bạo lực gia đình ngày càng nghiêm trọng, bạo lực gia đình diễn ra phổ biến dưới hai hình thức: bạo hành thế xác và bạo hành tinh thần. Đối với bạo hành thể xác, chủ yếu nạn nhân là phụ nữ, đối tượng khó có khả năng chống trả. Những trường hợp bị bạo hành thường bị ảnh hưởng đến sức khỏe, họ khó có khả năng trở lại làm việc sau khi bị chồng đánh đập, ảnh hưởng lớn đến thu nhập và sức khỏe của bản thân họ. Các trường hợp bị bạo hành đều diễn ra thường xuyên, ít có sự can thiệp của chính quyền, người thân, hàng xóm. Đối với bạo lực về tinh thần, ngoài bị chửi rửa họ còn bị kiểm soát về tiền bạc và quyền ra quyết định đối với các công việc trong gia đình, họ bị biến thành đối tượng phụ thuộc trong gia đình.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ thói gia trưởng của người đàn ông trong gia đình khi chịu ảnh hưởng lớn đến từ tư tưởng trọng nam khinh nữ đã tồn tại bao đời nay trong xã hội. Người phụ nữ bị đối xử bất công, bị đánh đập và chà đạp về nhân phẩm tạo ra sự bất bình đẳng giới rất lớn trong gia đình và xã hội. Những nguyên nhân khác đến từ thói quen của người chồng đó là rượu chè, ngoại tình, ghen tuông… cũng làm cho nạn bạo lực gia đình trở nên phổ biến. Đặc biệt là nguyên nhân đến từ chính người phụ nữ, người bị bạo hành trong gia đình, họ trở nên an phận bởi sự gia trưởng của chồng. Họ không dám đứng lên phản ảnh, tố giác chỉ vì muốn giữ thể diện cho gia đình và vì tương lai của con cái. Như vậy, chính những định kiến xã hội cũng là một nguyên nhân gây nên tình trạng bạo lực gia đình.

Để đẩy lùi nạn bạo lực gia đình chúng ta cần có những giải pháp cụ thể để tiến hành một cách có hiệu quả. Trước mắt cần thay đổi nhận thức về bình đẳng giới cho cả nam giới và phụ nữ, cần nâng cao ý thức tự bảo vệ mình của phụ nữ hay những người bị bạo hành. Các cơ quan chức năng cần có những quy định nghiêm ngặt hơn, có tính răn đe hơn để đẩy lùi được vấn nạn này.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]. Lê Phước (2019), Bạo lực gia đình: nguyên nhân và giải pháp, Báo Hội Nông dân Việt Nam, http://www.hoinongdan.org.vn/sitepages/news/1145/89065/bao-luc-gia-dinh-nguyen-nhan-va-giai-phap

[2]. Lê Thị Kim Lan (2016), Bạo lực, ly hôn và bất bình đẳng trong gia đình, đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh.

[3]. Nguyễn Thị Hồng Thủy (2015), Bạo lực gia đình và những hệ quả của nó, trường Đại học Văn Hiến, thành phố Hồ Chí Minh

[4]. United Nations Vietnam (2014), Từ bạo lực gia đình đến bạo lực giới tại Việt Nam: Quan hệ giữa các hình thức bạo lực, Hà Nội

---

Nguồn ảnh

Ảnh bìa:

https://www.ohay.tv/view/nhung-hinh-anh-nhuc-nhoi-ve-bao-luc-gia-dinh/8B78T

Ảnh 1:

https://luatminhkhue.vn/bi-chong-bao-luc-gia-dinh-muon-to-cao-de-ran-de-thi-viet-don-nhu-the-nao--.aspx

Ảnh 2:

https://vtc.vn/giao-duc/vo-su-danh-dap-vo-da-man-tre-chung-kien-bao-luc-gia-dinh-se-the-nao-ar494945.html

Ảnh 3:

https://www.ohay.tv/view/nhung-hinh-anh-nhuc-nhoi-ve-bao-luc-gia-dinh/8B78T

Ảnh 4:

http://www.hoinongdan.org.vn/sitepages/news/1145/89829/trung-uong-hoi-truyen-thong-tu-van-ve-phong-chong-bao-luc-gia-dinh-cho-360-can-bo-hoi-vien

Ảnh 5:

https://anninhthudo.vn/doi-song/gay-ton-hai-ve-tinh-than-cung-co-the-la-hanh-vi-bao-luc-gia-dinh/826690.antd

---

Media Team, Sociology Hue - HUSC

Editor: Hồng Thảo | hongthao1409@gmail.com